Một ngày mùa cà phê ở Tây Nguyên, từ năm giờ sáng đến lúc cân quả

Tóm lượcBa điều rút ra từ bài

1. 01

   Vụ thu hoạch ở Đắk Lắk bắt đầu khi quả chín từ cuối tháng 10 và kéo dài tới tháng 1; ngày 2/11/2026 cà phê nhân ở Đắk Lắk giá 86.000 đồng/kg.

2. 02

   Người hái thời vụ thường được trả theo sản lượng: khoảng 3–4 tạ quả mỗi ngày, chừng 400.000 đồng (Nhân Dân, 1/2026); có vườn trả 130.000 đồng một tạ (Báo Gia Lai, 11/2025).

3. 03

   Đêm mùa vụ là đêm canh vườn: camera, tuần tra, cam kết không thu mua cà phê không rõ nguồn gốc.

Mùa thu hoạch cà phê Tây Nguyên năm nay đã bắt đầu. Ở Đắk Lắk, quả chín từ cuối tháng 10 và việc hái sẽ kéo dài tới tháng 1, theo báo Công Thương ngày 25/10/2026; đến ngày 2/11/2026, cà phê nhân ở Đắk Lắk được mua 86.000 đồng/kg. Mỗi ngày trong ba tháng ấy có cùng một nhịp: dậy sớm, hái, vác bao ra điểm cân, rồi quyết định bán quả tươi hay đưa ra sân phơi.

Chúng tôi dựng lại một ngày như thế từ những phóng sự báo chí về hai mùa vụ gần nhất ở Đắk Lắk và Gia Lai. Không có một nhân vật chung nào. Chỉ có một nhịp ngày, lặp lại ở hàng nghìn khu vườn.

1. Rạng sáng

   Dậy sớm, mang theo cơm nước, lên đồi khi sương còn dày.

2. Buổi sáng

   Trải bạt dưới gốc, hái, dồn quả vào bao.

3. Trưa

   Bữa trưa mang theo; có nơi chủ vườn lo bữa sáng và bữa trưa.

4. Chiều

   Vác bao ra điểm tập kết, cân quả, tính công theo ký.

5. Chạng vạng

   Bán quả tươi tại vườn, hoặc chở về sân phơi.

6. Đêm

   Đèn, camera, lều canh. Vườn chưa hái cũng cần người trông.

I

Năm giờ sáng: thu hoạch cà phê Tây Nguyên bắt đầu trước khi sương tan

Năm giờ sáng, đồi cà phê còn chìm trong một lớp sương trắng đục. Mặt trời mới chỉ là một vệt cam ở rìa núi. Những hàng cây đứng im, lá ướt, quả đỏ lấm tấm sau lớp hơi nước.

Báo Nhân Dân, trong phóng sự "Mưu sinh mùa cà-phê chín" đăng ngày 15/1/2026, tả người hái thuê ở Gia Lai phải dậy từ sớm, mang theo cơm nước, leo lên những đồi dốc. Báo Gia Lai cuối năm 2024 ghi lời một người hái bắt đầu từ 6 giờ sáng và làm tới tối muộn. Nhiều chủ vườn lo bữa sáng và bữa trưa cho nhóm hái.

II

Những người từ xa đến

Người hái không phải ai cũng là người trong thôn. Phóng sự của Nhân Dân kể những nhóm lao động từ Quảng Ngãi, người Hrê, Ba Na, Gia Rai, cùng người các làng địa phương, đến những vùng cà phê ở Ia Grai, Chư Sê, Đak Đoa, Ia Hrung, Phú Thiện. Họ làm khoảng một tháng. Kết thúc vụ, mỗi người dành dụm được chừng 10 triệu đồng.

Ở Đắk Lắk, chuyện thiếu người hái lặp lại mỗi năm. VOV tháng 12/2023 dẫn số liệu địa phương: nhân công tại chỗ chỉ đáp ứng khoảng một nửa diện tích, phần còn lại là lao động từ các tỉnh đến làm thuê, có người từ tận Cao Bằng. Một trang trại cà phê đặc sản ở Đắk Lắk còn tuyển cả tình nguyện viên, trong đó có người nước ngoài, như báo Người Lao Động ghi nhận tháng 10/2025.

Bình quân mỗi ngày một lao động hái được 3-4 tạ cà-phê, số tiền được trả khoảng 400.000 đồng.

Báo Nhân Dân, 15/1/2026

Người từ xa đến cũng là đối tượng được chính quyền để ý. Chỉ thị 011/CT-UBND ngày 24/11/2025 của Đắk Lắk yêu cầu tăng cường quản lý cư trú với lao động tự do từ nơi khác đến làm thuê thời vụ, và vận động người dân đăng ký tạm trú khi thuê người hái. Ở Gia Lai, theo Nhân Dân, chính quyền xã Ia Hrung phối hợp với doanh nghiệp hỗ trợ chỗ ăn ở tạm thời cho bà con từ xa đến.

III

Giữa buổi: trải bạt, hái, dồn bao

Mặt trời lên, sương tan, và tiếng quả rơi xuống bạt bắt đầu dày lên. Báo Gia Lai (5/12/2024) tả công việc của một người hái: kéo bạt dưới gốc, đổ cà phê vào bao 50 kg, rồi vác ra điểm tập kết cách xa cả trăm mét.

Bạt cũng có cái khó của nó. Vụ 2025–2026 ở Gia Lai gặp mưa gió, quả chín rụng nhiều. Một đội trưởng ở Công ty Cà phê Ia Grai nói với Báo Gia Lai (22/11/2025) rằng họ phải thuê thêm người nhặt quả rụng, nếu không, khi kéo bạt hái, quả rụng sẽ bị vùi lấp.

Nhiều nhà vẫn giữ tập quán đổi công. Báo Tuổi Trẻ tháng 12/2023 ghi lại cảnh nông dân Đắk Lắk lập tổ, đổi công với hàng xóm, vừa để kịp hái, vừa để trông nhau những khoảnh vườn chưa chín.

Hái tuốt hay hái chọn là câu chuyện của riêng buổi sáng ấy. Chỉ thị của Đắk Lắk yêu cầu tỉ lệ quả chín khi hái trên 85%; nhưng khi công tính theo ký, giữ được tỉ lệ ấy không dễ.

IV

Buổi chiều: cân quả

Chiều xuống là giờ của bàn cân. Với người hái khoán, bàn cân là bảng lương. Báo Gia Lai cuối năm 2024 ghi giá công khoán ở đó 1.100 đồng một ký quả tươi; vụ 2025–2026, một đội ở Ia Grai nói giá thuê hái quả tươi lên khoảng 130.000 đồng một tạ, từ mức thường lệ 110.000 đồng.

Bàn cân cũng là nơi dễ xảy ra chuyện. Chỉ thị 011 của Đắk Lắk giao ngành công thương ngăn chặn tình trạng "ép giá, ép cân để trục lợi", và yêu cầu thương lái không thu mua cà phê non, cà phê không rõ nguồn gốc.

V

Bán quả tươi hay đưa ra sân phơi

Sau khi cân, quả có hai ngả. Bán ngay tại vườn cho thương lái hoặc doanh nghiệp, lấy tiền trong ngày. Hoặc chở về sân phơi, chờ hai, ba tuần nắng để bán nhân với giá cao hơn, cùng rủi ro mưa.

Cuối tháng 11/2025, Báo Gia Lai ghi giá quả tươi 23.000–25.000 đồng/kg, nhân 112–114 triệu đồng/tấn. Một năm sau, giá đã khác hẳn. Tạp chí Công Thương ngày 2/11/2026 dẫn lời thương lái rằng giá thấp khiến một bộ phận nông dân không muốn tăng tốc thu hái và phơi sấy, và nguồn cung sẽ tăng khi vụ hái vào cao điểm tháng sau.

Ai chọn sân phơi thì chọn cả nỗi lo trời. Vụ trước, Báo Gia Lai kể có nhà đem hơn 4 tấn quả ra sân thì gặp mưa lớn, một ít bị nước cuốn trôi. Chuyện quả nằm trên sân bao lâu, vì sao phải khô tới 12,5% độ ẩm, có trong bài Sân phơi mùa cà phê.

VI

Đêm: canh vườn

Hết ngày, người hái về chỗ ở tạm. Vườn thì không ngủ. Mùa vụ năm nay, cũng như những năm trước, bắt đầu bằng những đêm canh.

Báo Công Thương ngày 25/10/2026 ghi nhận ở xã Cư Pui, công an và lực lượng an ninh cơ sở đã tổ chức hàng chục lượt tuần tra ban đêm. Ở Đắk Liêng, các đại lý nông sản cam kết không mua cà phê xanh không rõ nguồn gốc. Ở Ea Tul, các hộ gia cố hàng rào, lắp camera; một gia đình chi hơn 20 triệu đồng lắp camera cho 2 ha vườn.

Những vụ trước còn nặng nề hơn. Báo Nhân Dân tháng 11/2024 kể một gia đình ở Buôn Ma Thuột mất khoảng 600 kg cà phê tươi chỉ trong một đêm, kẻ trộm cắt hàng rào bên hông vườn. VnExpress cùng thời điểm kể một nhà vườn ở Pleiku dựng lều bạt, thuê người canh từ 6 giờ tối tới sáng với giá 5 triệu đồng một tháng.

Đêm trên đồi cà phê có tiếng chó sủa xa, có ánh đèn pin quét qua hàng cây, có một ngọn lửa nhỏ trước căn lều bạt. Năm giờ sáng mai, sương lại xuống, và những tấm bạt lại được trải ra dưới gốc. Những đồi đất đỏ ấy, bạn có thể đọc thêm ở trang Việt Nam, và con đường đất đỏ ẩm sương dưới chân người hái cũng là khung cảnh đã đặt tên cho câu chuyện Đất Đỏ; còn những người sống với cây cà phê qua cả bốn mùa, có trong bài Người trồng cà phê Tây Nguyên.

Phương pháp

Bài viết thuộc Tạp chí FLEUR, do Ban biên tập FLEUR thực hiện cùng nhóm nghiên cứu của Clairmont Group. Mỗi con số, mốc thời gian và trích dẫn trong bài được đối chiếu với nguồn công khai liệt kê bên dưới; chỗ các nguồn chưa thống nhất, bài nêu rõ khác biệt thay vì chọn một con số. Thông tin sản phẩm FLEUR lấy theo hồ sơ sản phẩm hiện hành.

Nguồn

• Đắk Lắk: Chung tay bảo vệ cà phê mùa thu hoạch – Báo Công Thương
• Giá cà phê hôm nay 2/11: Giá cà phê Việt Nam giảm trước cao điểm thu hoạch – Tạp chí Công Thương
• Mưu sinh mùa cà-phê chín – Nhân Dân
• Niên vụ thu hoạch cà phê 2025–2026: Thấp thỏm vì thời tiết bất lợi và khan hiếm nhân công – Báo Gia Lai
• Rộn ràng mùa thu hoạch cà phê – Báo Gia Lai
• Chỉ thị về sản xuất, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ cà phê niên vụ 2025–2026 – UBND tỉnh Đắk Lắk
• Đắk Lắk: Quyết liệt các giải pháp sản xuất, tiêu thụ cà phê niên vụ 2025–2026 – Báo Đắk Lắk
• Vào vụ thu hoạch, Đắk Lắk tái diễn tình trạng thiếu nhân công thu hái cà phê – VOV
• Giá cà phê lên đỉnh, trả công 1 triệu/ngày vẫn thiếu người hái – Người Lao Động
• Đắk Lắk vào mùa thu hái cà phê, vừa làm vần công, vừa canh chừng trộm cắp – Tuổi Trẻ
• Cà phê Tây Nguyên vào vụ thu hoạch: Được mùa, được giá, nông dân phấn khởi – Sài Gòn Giải Phóng
• Bảo đảm an ninh trật tự trong vụ thu hoạch cà-phê – Nhân Dân
• Lắp camera, dựng lều canh trộm cà phê – VnExpress